Wenen

'Ja Mam. Dat weet ik Mam. Nee Mam echt niet. Ik had alleen vandaag wat anders... Nee Mam thuis, ik was thuis.' Hendrik Jan legde even zijn hand op de hoorn en zuchtte diep. Hij sloot zijn ogen terwijl zijn moeder tot in het diepst van zijn hoofd doordrong. 'Niet huilen Mam. Je weet toch dat ik van je hou. Morgen kom ik weer bij je langs.' Hij bracht de hoorn op enige afstand van zijn rechter oor en keek gejaagd de schemerige kamer rond. Op de bank wenkte het opengeslagen boek waarin hij het grootste deel van die dag had gelezen totdat zijn moeder hem opeiste. De grote klok wees half vijf. Over een half uur sloten de winkels. Een dun stapeltje kerstkaarten lag op de hoek van de tafel te wachten op de lichting van zes uur. Het geluid uit de hoorn nam in volume toe. 'Ja Mam, natuurlijk luister ik naar je.' Zijn oog viel op de opengespreide avondkrant. 'Viering van Kerstavond met zang en diner' Onder de programmabeschijving stond met vette letters. 'Opgeven voor zondag 18 december'. 'Dat is morgen' dacht hij. 'Zal ik dit jaar eens een keer met kerstmis ....'.

Hij schrok op. 'Nee Mam. Dat is bij mij. Ik moet opendoen. Nee Mam. Ja Mam ik kom echt. Jaha, kusjes'. Snel hing hij op, keek op zijn horloge en mompelde 'Ook dat nog.' en haastte zich naar de deur. Weer klonk de bel. Hij griste naar de grendels en trok de klemmende deur open. Een golf kou en verkeerslawaai spoelde naar binnen. Op de stoep stond een keurige geklede heer.

'Meneer Verbaalen?'

Hendrik Jan knikte stug en greep naar zijn portemonnee maar zag geen collectebus. De ander glimlachte innemend.

'Nee, ik ben geen collectant. Ik ben van het nieuwe reisbureau hier op de hoek.' Hij stak zijn hand uit. 'Leo de Jong.'

Hendrik Jan kon zich geen nieuw reisbureau op de hoek herinneren. Het pand had wel al een paar weken leeg gestaan. De ruiten waren witgekalkt.

'We zijn gisteren geopend.' verduidelijkte de ander.

Hendrik Jan knikte.

'We hebben enkele openingsaanbiedingen waarvan we vooral de buurtbewoners willen laten profiteren..... mag ik misschien even ...... '

Hij maakte aanstalte naar binnen te treden.

Hendrik Jan keek op zijn horloge. 'Kwart voor vijf.' Hij haalde diep adem. 'Ik.. Ik moet nog ....' Een koude windvlaag deed hem rillen. Hij slikte de zin in en bedacht zich dat het afhaalrestaurant de hele avond open was. 'Nou ja komt u even verder.'

De Jong stond al binnen en wreef zijn handen. 'Dank u. Het zal u niet spijten ik heb een paar aanbiedingen waar u geen nee tegen kunt zeggen!' Hij knoopte zijn jas los en liep de kamer binnen. Hendrik Jan volgde hem, liep snel naar de hoek, knipte de schemerlamp aan en keek zijn gast onderzoekend aan.

'U bent een reisliefhebber zie ik.' De jong pakte het boek van de bank. 'Indonesië van binnen uit.' Hij bladerde door het boek. 'Heeft u plannen tussen kerstmis en nieuwjaar? Ik heb een aanbieding voor twee weken Bali.'

Onbewust pakte Hendrik Jan het boek aan. Hij staarde naar de foto: een lieflijk strand met overhangende palmen; een Indonesische vrouw in kleurige sarong; een krans van bloemen om de hals; een tempel op de achtergrond. Hij voelde de warmte en rook de zoete geur van gebrande wierook.

'Vijftienhonderd gulden, inclusief hotel en vliegreis.'

Hendrik Jan hield zijn adem in. 'Vliegreis?' vroeg hij geschrokken.

'Jazeker, inclusief. Een koopje.'

Hendrik Jan keek op zijn horloge. 'Vijf uur. Ik zou ook een pizza kunnen halen, en morgen chinees.....'

De Jong haalde zijn schouders op.

'We hebben speciaal voor mensen die niet willen vliegen een fantastische cruise naar het Caribisch gebied. Denkt u eens in. Weg van al die winterse kou in Holland. Voor maar drieduizend gulden bezoekt u dat hele paradijselijke gebied. Vergelijk dat maar eens met de kosten voor overwintering in Spanje! Je eigen hotel vaart langs alle bekende havens en eilanden. Havanna, Honolulu, Curaçao. Overal muziek.'

De Jong had zijn armen omhoog en Hendrik Jan hoorde de swingende steelband. Hij zag de dansende eilandbewoners; dronk drankjes die hij nooit eerder proefde en danste een woeste samba.

'Elke avond feest.'

'Ja', brulde Hendrik Jan.

'U bent voor twee maanden onder de pannen.' schreeuwde de Jong.

Hendrik Jan stond abrupt stil.

'Twee maanden?'

De jong fronste zijn wenkbrauwen. 'Ja twee.'

'Maar ik moet bijna elke dag naar Mam.' fluisterde Hendrik Jan voor zich uit.

'Van wie moet dat?'

'Dat houdt haar staande. Dacht u dat ze net zo vrolijk zou blijven als ze mij opeens niet meer had?'

'Misschien wel vrolijker.' probeerde de Jong brutaal.

'U weet niet wat u zegt. U hebt geen idee wat ik allemaal voor haar doe.'

'Zij wel dan?'

'Als ik haar twee maanden niet bel, dat overleeft ze niet.'

'Maak uzelf toch niks wijs.'

Hendrik Jan plofte in zijn leesstoel. Bali blonk hem tegemoet. De Jong toverde een folder van de Caribische cruise-reis uit zijn binnenzak. Hendrik Jan schudde nee en liet zijn hoofd hangen. Een ander folder viel op de grond. De Jong bukte zich.

'Ja, en dan hebben we natuurlijk nog Wenen.'

'Wenen?'

'Ja een vijfdaagse treinreis naar Wenen. Geheel verzorgd. Met sensationele stadsrondrit in luxe touringcar. Plus bezoek aan de opera, en een optreden van de Wiener Sänger Knabe met aansluitend Kerstavond diner.'

'Kerstavond met zang en diner?'

'Alles inclusief meneer Verbaalen, uit en thuis voor maar vijfhonderd guldens.'

Hendrik Jan stond op. 'Dat lijkt me wel wat.'

De Jong schraapte zijn keel. 'Als u driehonderd gulden aanbetaalt dan kan u na het weekend uw reispapieren komen halen.' Hij overhandigde de reisfolder en een formulier. Hendrik Jan's ogen zogen zich vast aan de foto met de feeëriek verlichte fontein en de koets met vier paarden die juist een bezoeker afleverde bij de staatsopera. Sneeuw dwarrelde naar beneden en legde een wit tapijt over de stad. Hij greep de pen en zocht met de andere hand naar zijn portemonnee.

Pas toen De jong het formulier van hem aannam bekroop hem een gevoel van onrust. 'Zal Mam.......?'

'Uw moeder zal u begrijpen.'

'Zou u denken?'

'Ik weet het zeker. U bent er aan toe!'

Hendrik Jan knikte. De buitendeur klemde. De wind gierde. 'Tot ziens, en alvast mooie dagen in Wenen gewenst.'

Snel schoot Hendrik Jan in zijn dikke winterjas. 'Zouden ze in Wenen ook pizza's eten?' Op de hoek van de straat stond hij stil en staarde naar het onverlichte pand waarvan de ramen waren witgekalkt. Zijn knieën knikten. Hij kreunde diep. 'Oh...Mam.' Hij keerde zich langzaam om. Het strand van Bali flitste door zijn hoofd, het geluid van een steelband. De ijle stemmen van het jongenskoor. Daarna helemaal niets.

5 december 1994